Authenticiteit en onderwijs

We zijn aan het eind van het schooljaar, en na een mooi becijferd rapport en met een keurig schoolfeest achter de rug lonkt de vakantie. De vraagt dringt zich aan me op: waar zou onderwijs over moeten gaan? En hoe geef je dat vorm?

Pedagogische kwaliteiten en didactische vaardigheden. Die staan voorop in het onderwijs. Handelingsplannen schrijven en Cito-toetsen afnemen – ook al zo belangrijk. Leerkrachten van nu worden geacht overal inzetbaar te zijn, van kleuter tot groep 8. En graag in alles even goed.

We willen dat het onze kinderen aan niets ontbreekt, uiteraard.

Maar wat is nu de ware kwaliteit, verscholen achter de holle termen? Wat vinden we echt belangrijk om onze kinderen mee te geven? Hoe zit het, bijvoorbeeld, met eigenheid? Met het tonen van karakter en ontdekken van het leven? Zijn daar ook kwalificaties voor?

Gitaar en duck tape

Toen ik zelf op school zat, was er één juf die een beetje anders was dan de meesten. Zij had een gitaar, ze deed aan aerobics en ze schreef elk jaar de musical, samen met een van de meesters. Er was ook iets interessants met haar achternaam die weer haar meisjesnaam was – wij wisten daar het fijne niet van. Maar bijzonder was ze wel. Juf Lia. We zongen veel in haar klas. De gymlessen verschilden van alle andere jaren, doordat we geregeld klassikaal buikspieroefeningen deden, en ook danspasjes op muziek. Lekker stom vonden de jongens dat – maar ik was blij. Eindelijk eens geen trefbal, voetbal of basketbal… Juf trok dan haar strakke zwartglimmende aerobicspakje aan, tot grote hilariteit van waarschijnlijk de hele klas. She didn’t care. Juf Lia was cool. Ze maakte grapjes die kleine kinderen niet zouden begrijpen, en wij waren al groep zes.

Juf Lia moest je echter niet in de kleuterklas zetten. Dat gefriemel van die kleintjes, die geen vijf seconden hun aandacht vast konden houden! Op een dag ducktapete ze een jongetje aan zijn stoel. Het nieuws verspreidde zich door de hele school. Hilarisch vonden we dat.

Ik kan het me zeker voorstellen, dat je op een ochtend vol gekrioel van die ukken uit wanhoop de wildste simpelweg vastplakt. Onorthodox is het wel, en zou je opvoedcursus Triple P erbij nemen, dan moet je toch stellen dat deze leerkracht zich gruwelijk heeft laten meenemen in de escalatie van het kindergedreins.

Nu is mijn vraag niet, of het geoorloofd is om kleuters op stoelen vast te plakken. Dat lijkt me niet.

Nu is mijn vraag niet, of het geoorloofd is om kleuters op stoelen vast te plakken. Dat lijkt me niet. Wel vraag ik me af wat voor zin het heeft om van leerkrachten te eisen dat ze voor elke leeftijdsgroep hun standaardkunstje doen. Als je in je element bent met kleine kinderen, waarom mag je dan geen ‘kleuterjuf’ meer worden? En als je dat grut wel letterlijk achter het behang zou kunnen plakken, waarom kun je dan geen bovenbouwleerkracht worden?

Karakter en kosten

Het zal allemaal wel weer duur zijn, want diversiteit kost nu eenmaal meer dan eenheidsworst. Maar raar is het wel. In het onderwijs gaat steeds meer aandacht uit naar differentiatie. Het is een toverwoord in elke nieuwe lesmethode. Er wordt nauwgezet gekeken naar de leerling op maar liefst drie niveaus per jaargroep, want we willen hen een aanbod op maat geven. Gek genoeg beperken we ons dan puur tot de lesstof, en laten we levenservaring buiten beschouwing. Of het verrijkend is om een meester of juf te hebben die jouw leeftijd en leefwereld begrijpt, dat is geen criterium.

Zorgen baart het me wel. Want hoe moet een juf Lia anno nu de pabo doorworstelen? Hoe kun je nog als authentiek mens de weg door het zo gestroomlijnde onderwijs afleggen? Dan heb ik het nog niet eens over het tekort aan mannelijke leerkrachten, die – heel kort door de bocht – vaker affiniteit met oudere kinderen hebben dan met die kleintjes. Ik begrijp best dat je als stoere jongeman geen trek hebt in oeverloze knutselwerkjes en gesprekken over wc- bezoek. En wij maar roepen waar de mannen toch blijven…

Ik zou graag echte mensen voor de klas zien, die ruimte krijgen om met hun hele hart kiezen voor de kinderen. Mensen die zichzelf zijn, die lef hebben en die met hun ideeën de wereld van kinderen groter willen maken. Om te beginnen lijkt het mij zinvol om authentieke mensen te verwelkomen, op pabo’s en op scholen. Meer ruimte te geven aan authentieke individuen die ook weleens gek doen, zoals alle echte mensen. Liever dan tamme opgeleide alleskunners.

Maar nu eerst: een fijne zomer allemaal!

Nelleke Bos 2013, gepubliceerd op http://www.gezinspiratie.nl

Advertisements